Spirulina – Het meerwier dat de Azteken aten

Het meerwier dat de Azteken aten.

Als je één rustige plant wilt, geen stapel

De meeste potten in deze kast zijn blends. Tien ingrediënten hier, vijftien daar, een klein leger planten die elkaar aanvullen. Deze is anders. Alleen spirulina, geperst in een vegan capsule. Enkel ingrediënt. 500mg per capsule. 120 capsules per pot. Dat is het hele recept.

Je bent hier waarschijnlijk omdat je eerder over spirulina hebt gelezen – als smoothiepoeder, als schap in de reformwinkel, als NASA-ruimtevoedsel, als donkerblauwgroen poeder dat smoothies de kleur van vijverwater geeft. Je wilt de basisversie, in een capsule, zonder het smoothieritueel of de zeewier-citroen nasmaak. Dat is wat dit is.

Het potje, in je hand

Een klein wit potje, 120 vegan capsules, het poeder diep marineblauw als je er een opent. De geur is mild en licht mineraal – dichter bij vers zeewier dan bij de zware vislucht die de meeste mensen verwachten. De dosering is zacht: één capsule per dag, met water, bij voorkeur bij voedsel.

Bij één per dag gaat het potje vier maanden mee. De meeste mensen gebruiken het als een stille dagelijkse achtergrond – als een plantaardige versie van een multivitamine, behalve dat het één ingrediënt is, geen synthetische mix.

Het verhaal van Arthrospira platensis

Spirulina is een van de oudste organismen op aarde die mensen regelmatig eten. Het is een cyanobacterium – een blauwgroene fotosynthetische microbe – en de familie waartoe het behoort is al zo'n drieënhalf miljard jaar op de planeet. Het is ouder dan planten. Ouder dan dieren. Ouder dan paddenstoelen. De zuurstof die we inademen, werd voor het eerst in de atmosfeer gebracht door zijn oude verwanten.

De meren waar spirulina van houdt, zijn alkalisch, mineraalrijk en warm. Het Texcocomeer in centraal Mexico – nu grotendeels drooggelegd, ooit het meer waarop Tenochtitlán (het huidige Mexico-Stad) werd gebouwd – was een van de grote spirulinameren van de antieke wereld. De Azteekse naam was tecuitlatl, ongeveer 'steenuitwerpsel', de dichte blauwgroene mat die de Azteken van het meer opperden, in de zon droogden tot dunne koeken en als dagelijks condiment aten. Spaanse kroniekschrijver Bernal Díaz del Castillo beschreef het in zijn Ware geschiedenis van de verovering van Nieuw-Spanje uit 1568 – kleine platte wafels verkocht op de markt van Tlatelolco, de kleur en textuur van zachte kaas, de smaak zoutig en enigszins visachtig.

Het andere grote traditionele spirulinameer is het Tsjaadmeer in Centraal-Afrika. De Kanembu-bevolking rond het Tsjaadmeer oogst spirulina nog steeds op dezelfde manier als sinds minstens de negende eeuw – met kleischalen scheppen, drogen in de zon op heet zand en persen tot dunne groene koeken, dihé genaamd, die worden verkruimeld in stoofschotels en sauzen. In Kanembu-huishoudens wordt dihé beschouwd als een dagelijks condiment voor vrouwen, vooral na de bevalling – de groene koek door gierstpap of visstoof geroerd. De Europese botanicus Léonard schreef erover in 1940, de Franse voedingsonderzoeker Brandily opnieuw in 1959. Tegen de tijd dat NASA-wetenschappers in de jaren 1970 kandidaat-voedsel voor lange ruimtevluchten overwogen, aten de Kanembu al minstens elfhonderd jaar rustig spirulina.

Twee oude volkeren, op twee verschillende continenten, vonden hetzelfde blauwgroene organisme op het oppervlak van hetzelfde soort meer – en maakten het tot dagelijks voedsel. Dat is geen toeval. Het is een van de chemisch meest interessante microben in de natuur.

Wat zit er in het poeder

Spirulina bestaat voor ongeveer 60–70% uit eiwit – een van de eiwitrijkste organismen ooit gemeten. Het eiwit is compleet in strikt biochemische zin (alle negen essentiële aminozuren in bruikbare verhouding), hoewel de dosis bij één capsule per dag te klein is om een betekenisvolle eiwitbron te zijn – je zou tientallen capsules moeten eten om een enkel ei te evenaren.

Wat het wel levert in een enkele 500mg-capsule is een klein maar interessant profiel van:

• Bètacaroteen en andere carotenoïde pigmenten – de voorloper van vitamine A en de oranje/rode laag onder het blauwgroen
• Phycocyanine – het helderblauwe pigment dat uniek is voor spirulina en een paar verwante cyanobacteriën, de stof die verantwoordelijk is voor de diepmarineblauwe kleur als het nat is, en steeds vaker wordt gebruikt als natuurlijke kleurstof in snoep en yoghurt
• Chlorofyl – het groene pigment van al het fotosynthetische leven
• Een bescheiden dosis ijzer, magnesium, mangaan en sporenmineralen opgenomen uit het alkalische meerwater waarin de alg wordt gekweekt

De caloriebelasting en de eiwitbelasting bij één capsule zijn beide klein. We verkopen dit niet als maaltijdvervanger of eiwitbron. De plant verdient zijn plek in deze kast vanwege de kleine dagelijkse portie pigmenten en sporenmineralen die het brengt – de diepe kleur, de traditie, de zachtheid.

Een opmerking over B12

Als je online over spirulina hebt gelezen, heb je waarschijnlijk claims gezien dat het een veganistische bron van vitamine B12 is. We willen hier eerlijk over zijn: de meeste moderne analytische chemie suggereert dat de vorm van B12 in spirulina grotendeels pseudo-cobalamine is – een structureel vergelijkbaar molecuul dat niet functioneert als vitamine B12 in de menselijke stofwisseling. Wij vermelden dit product niet als B12-bron, en als je veganist of vegetariër bent, haal je B12 dan uit een B12-specifiek supplement, verrijkte gist, verrijkte plantaardige melk of een multivitamine – niet uit spirulina.

Dit is het soort kleine eerlijkheid waar we liever aan de goede kant van staan dan te rommelen.

Herkomst en duurzaamheid

Spirulina is een van de meest milieuvriendelijke voedingsmiddelen op aarde. Het wordt gekweekt in ondiepe alkalische vijvers, haalt zijn stikstof uit de lucht, heeft geen pesticiden nodig en produceert meer eiwit per liter water dan enig ander gekweekt organisme. NASA-studies in de jaren 1980 identificeerden het als kandidaat-voedsel voor lange ruimtemissies vanwege deze efficiëntie.

Wij betrekken van gekweekte alkalische vijverfaciliteiten met gevestigde kwaliteitscontrole voor voedingsmiddelen – niet van wild geoogste bronnen, waar verontreiniging met zware metalen en microcystines een probleem kan zijn als het bronwater in een vervuild stroomgebied ligt. Het herkomstdetail is geen poëtisch punt – het is een veiligheidspunt. Wilde spirulina uit vervuild water kan lever-toxische stoffen bevatten. Gekweekte, geteste spirulina van voedingskwaliteit (wat er in deze pot zit) doet dat niet.

Het potlabel vermeldt nog een allergeen: bevat van nature voorkomende sulfieten. Sulfieten komen van nature voor in veel gefermenteerde en gedroogde voedingsmiddelen – wijnen, gedroogd fruit, vleeswaren, sommige theeën – en worden hier niet toegevoegd, maar zijn in sporen aanwezig. Als je een sulfietgevoeligheid hebt, wees je daarvan bewust.

Hoe gebruik je het

Eén capsule per dag, met water, bij voorkeur bij een maaltijd. Sommige gebruikers nemen het bij het ontbijt, anderen bij de lunch. Er is geen strikt tijdvenster.

Overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosis niet. Verwacht geen zichtbaar effect binnen een week – zoals bij de meeste pigment- en mineraalrijke voedingsmiddelen is de bijdrage langzaam en stil. De meeste mensen die iets merken, beschrijven het als een iets stabielere energie in de late middag, of een vaag gevoel dat hun dagelijkse groente-inname wat voller is. De meeste mensen merken niets dramatisch, en dat is normaal.

Als je na acht weken geen verschil voelt, stop dan. Een capsule die zijn plek niet verdient, is de kastruimte niet waard, en we hebben liever je vertrouwen voor de volgende plant in deze kast dan je halfhartige aankoop van een die niet voor je werkte. Onze lezing van spirulina is dat het sommige mensen stil past en bij anderen helemaal niet opvalt – beide reacties zijn normaal.

Eerlijke kanttekeningen

Dit is een voedingssupplement en vult een gevarieerde voeding aan. Het is geen geneesmiddel en vervangt geen medische zorg.

Als je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of onder medisch toezicht staat, raadpleeg dan een arts voordat je het gebruikt.

Als je fenylketonurie (PKU) hebt, wees je ervan bewust dat spirulina fenylalanine bevat – bij één capsule per dag is de dosis klein, maar bij hooggedoseerd meercapsulegebruik kan het relevant zijn.

Als je bloedverdunners (warfarine) gebruikt of een operatie plant, kan de kleine hoeveelheid vitamine K in spirulina je INR beïnvloeden – overleg met je huisarts.

Als je een auto-immuunziekte hebt waarbij overactivering van het immuunsysteem een punt van zorg is (lupus, multiple sclerose, reumatoïde artritis), adviseren sommige praktijkmensen voorzichtigheid met immuunmodulerende algproducten. Vraag eerst medisch advies.

De pot bevat van nature voorkomende sulfieten.

Bewaar het koel, droog, afgesloten, uit direct zonlicht en buiten bereik van kinderen.

— Vitadefence