Bosbes Multi — voor als je ogen aan het einde van de dag opvallen

Wanneer je je ogen aan het einde van de dag begint op te merken

Misschien viel het je een jaar geleden op. Rond negen uur 's avonds voelen je ogen wat droog, wat vermoeid, wat minder geneigd om scherp te stellen op de kleine letters van je telefoon. De rit naar huis in het donker voelt zwaarder dan vroeger. Je leesbril is langzaam omhoog gekropen op je neus. Je hebt geen ernstig probleem. Je hebt gewoon een moderne oogdag – acht uur scherm, twee uur telefoon, een uur tv, en bijna niets waar je ogen naar kijken dat verder dan twee meter weg is.

De meeste generaties hebben hun ogen hier niet aan blootgesteld. Onze grootouders keken honderd keer per dag naar de horizon. Ze zagen schaduwen bij kaarslicht, diepte in velden, afstand in gewandelde wegen. Het moderne oog leeft in een platte doos op dertig centimeter gedurende het grootste deel van zijn wakkere leven. Het netvlies is een metabolisch intensief stuk weefsel – het gebruikt meer zuurstof, gram voor gram, dan bijna elk ander orgaan in het lichaam – en de voedingsstoffen die het vroeger uit een geplunderde heg kreeg, komen niet altijd uit een supermarktwagentje.

Dit kleine flesje is een stille oplossing. Twaalf planten en voedingsstoffen. Eén capsule. Een manier om wat van die verloren kleur terug te brengen in een deel van het lichaam dat, meer dan de meeste, afhankelijk is van kleur en pigment.

Het flesje in je hand

Een schoon crèmekleurig potje, met de groene band van ons label eromheen als een bosrand. Zestig vegan capsules binnenin. De dosering is mild – één capsule, één tot drie keer per dag, bij de maaltijd. De meeste mensen nemen er één bij het ontbijt of de lunch en vinden dat ruim voldoende.

Zo werken planten in deze categorie meestal. Niet met vuurwerk. Met geduld.

Het verhaal van bosbes

Bosbes – Vaccinium myrtillus – is de kleine donkere neef van de gekweekte blauwe bes. Hij groeit in het wild van IJsland tot de Kaukasus, op zure heidegrond en in bergbossen, op kniehoge struiken waar je voor moet bukken om te plukken. In Nederland kennen we hem als bosbes, in Engeland als bilberry, in Zweden als blåbär, in Finland als mustikka. De vrucht is kleiner dan een gekweekte blauwe bes, dieper paarszwart, sappiger en smaakt wilder – zoet bij de eerste hap, met een vage harsachtige rand die geen kasvrucht ooit helemaal bereikt.

Wat de bosbes onderscheidt van zijn supermarkttegenhanger, is dat de kleur helemaal doorloopt. Snijd een gekweekte blauwe bes doormidden en het vruchtvlees is lichtgroen. Snijd een bosbes doormidden en de binnenkant is dezelfde diepe inkt als de schil. Dat verschil is het teken van een van de hoogste natuurlijke concentraties anthocyanen in enig fruit – de dieppaarse pigmenten die de bosbes, de vlierbes en de açaibes hun karakter geven.

Het verhaal dat iedereen in dit land wel eens heeft gehoord, gaat als volgt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog aten RAF-piloten die nachtvluchten boven bezet Europa uitvoerden bosbessenjam voor vertrek en rapporteerden scherper nachtzicht in de cockpit. Het verhaal is misschien niet letterlijk waar – het wordt al zo lang verteld dat historici de oorspronkelijke bron uit het oog zijn verloren – maar het is trouw aan een stille oudere traditie: in Noord-Europa wordt de bosbes al sinds mensenheugenis beschouwd als de oogvrucht. De Provençaalse kruidkundige uit de zeventiende eeuw kende het. De Schotse cailleach kende het. De Letse grootmoeder kende het. Wij gebruiken 550mg bosbessenextract per capsule, afkomstig van geconcentreerd wild geoogst fruit, samen met de rest van de formule.

Dennenbast – de bast van de Atlantische kust

In de landes – de grote dennenbossen van Zuidwest-Frankrijk, aangeplant in de negentiende eeuw om de duinen te stabiliseren – en in de langnaaldige opstanden van Pinus massoniana in Zuid-China, draagt de binnenbast van de boom een stille schat. Proanthocyanidinen – een familie van polyfenolverbindingen, diep roodbruin, verwant aan de tannines in thee en rode wijn. De Atlantische Fransen malen de bast van de zeeden al sinds de zestiende eeuw en zetten het als thee – een dagboek van een Frans-Canadese ontdekkingsreiziger uit 1535 vermeldt dat de inheemse Iroquois zijn mannen leerden dennenbastthee te drinken tegen scheurbuik op de Saint Lawrence-rivier.

Moderne extractie concentreert de proanthocyanidinen uit de bast tot een fijn roodbruin poeder. Wij gebruiken 1.250mg dennenbastequivalent per capsule, met 79mg gestandaardiseerde proanthocyanidinen. Ze zitten in de formule op dezelfde manier als de bosbes – beide behoren tot de bredere polyfenolfamilie, beide met een lange volksreputatie voor de kleine bloedvaten van het lichaam, inclusief die het achterste deel van het oog voeden.

Luteïne en zeaxanthine – de twee gele pigmenten in het oog zelf

Als je een gezond menselijk netvlies aan de achterkant opensnijdt, vind je een klein heldergeel vlekje, de macula lutea – Latijn voor gele vlek. Het is het deel van het oog dat verantwoordelijk is voor het scherpe centrale zicht. De gele kleur komt van twee pigmenten – luteïne en zeaxanthine – die het lichaam niet zelf kan maken en via voeding moet binnenkrijgen. Ze zijn overvloedig aanwezig in donkergroene bladeren: boerenkool, spinazie, waterkers, peterselie. Ze zijn ook overvloedig aanwezig in goudsbloemen (Tagetes erecta), de oranje bloem waaruit de supplementenindustrie ze nu oogst.

Een dieet met royale hoeveelheden donkere bladgroenten levert ze in echte voedingsvorm. Een Nederlands supermarktwagentje doet dat vaak niet. Wij gebruiken 15mg luteïne-esters per capsule (gelijk aan 7,5mg vrije luteïne) plus 2mg zeaxanthine – een zinvolle dagelijkse bijdrage, naast de salade die je op je bord legt.

Citrusbioflavonoïden – het witte vlies dat de supermarkt weggooit

Als je een sinaasappel schilt, is de bittere witte laag tussen de schil en de partjes het witte vlies. De meesten van ons schrapen het eraf en gooien het weg. Het witte vlies is waar de bioflavonoïden van de citrusvrucht geconcentreerd zijn – een familie van verbindingen, waaronder hesperidine, die in de Zuid-Italiaanse en Zuid-Franse volksgeneeskunde al eeuwen worden gebruikt als tonicum voor de kleine bloedvaten. Het is vanuit deze volksreputatie dat de categorie oog- en bloedvatsupplementen oorspronkelijk is opgebouwd. Wij gebruiken 5mg citrusbioflavonoïdencomplex per capsule, met 3mg gestandaardiseerd hesperidine.

Vitamine C – de oranje tablet, maar beter begrepen

Vitamine C (40mg, 50% ADH) – de meest vertrouwde voedingsstof in het flesje. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid staat de formulering toe: vitamine C draagt bij tot een normale collageenvorming voor de normale werking van de bloedvaten – en de kleine bloedvaten van het oog maken deel uit van dat verhaal. Vitamine C draagt ook bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress – het slijtageproces van het leven waar de polyfenolen in deze formule ook deel van uitmaken.

De vier sporenelementen – zink, mangaan, koper, selenium

Het grootste deel van dit artikel ging over planten. Vier van de ingrediënten hier zijn sporenelementen, allemaal met door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid goedgekeurde formuleringen.

Zink (5mg, 50% ADH) – draagt bij tot het behoud van normaal gezichtsvermogen. Het netvlies bevat de hoogste concentratie zink van alle zachte weefsels in het menselijk lichaam. Zinktekort is de meest consistente voedingsbevinding in de ooggezondheidsliteratuur.

Mangaan (2mg, 100% ADH) – draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Een sporenelement waar het moderne dieet vaak tekort in schiet.

Koper (0,5mg, 50% ADH) – draagt bij tot het behoud van normaal bindweefsel en tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Werkt samen met zink – de twee mineralen worden meestal in goede formulering gecombineerd, omdat te veel van het ene zonder het andere de balans kan verstoren.

Selenium (55μg, 100% ADH) – draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress en tot de normale werking van het immuunsysteem. Nederlandse bodems zijn berucht seleniumarm; Nederlandse diëten zijn daardoor vaak deficiënt.

Vitamine E – de vetoplosbare antioxidant

Vitamine E (6mg α-TE, 9 IE, 50% ADH) – draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Een vetoplosbare vitamine die werkt in aangrenzende kamers van hetzelfde brede verhaal als vitamine C. Te vinden in koudgeperste plantaardige oliën, noten, zaden, bladgroenten.

De formule als geheel

Leg deze twaalf ingrediënten op tafel – bosbes, dennenbast, luteïne, zeaxanthine, citrusbioflavonoïden, vitamine C, zink, mangaan, koper, selenium, vitamine E – en wat ze gemeen hebben is één enkel stil thema: de kleur en bescherming van een deel van het lichaam dat, meer dan de meeste, afhankelijk is van kleine bloedvaten en uiterst gevoelige lichtgevoelige cellen.

We hebben ze niet willekeurig gekozen. We kozen de bosbessentraditie van Noord-Europa, de zeedenbasttraditie van Atlantisch Frankrijk, de uit goudsbloem gewonnen oogpigmenten die het lichaam niet zelf kan maken, de vier sporenelementen die de bodem niet altijd levert, en de twee antioxidantvitaminen waarvan EFSA formeel heeft erkend dat ze cellen ondersteunen tegen oxidatieve stress. En we hebben ze in dezelfde capsule gestopt. De gedachte is niet meer is meer. Het is kleur gaat waar het oog het het meest nodig heeft.

Hoe gebruik je het

Eén capsule, één tot drie keer per dag, bij de maaltijd – de meeste van deze stoffen zijn vetoplosbaar en een maaltijd helpt bij de opname. De meeste mensen nemen er één bij het ontbijt of de lunch en vinden dat ruim voldoende. Het flesje bevat zestig capsules – bij één per dag gaat het twee maanden mee, bij drie per dag drie weken.

Stapel het niet bovenop drie andere multivitaminen, anders overlappen zink, koper en selenium. Planten van dit soort werken op de achtergrond. De meeste mensen die een verschil merken, merken het tussen week drie en week acht – iets minder oogvermoeidheid aan het einde van een lange schermdag, het gevoel van iets gemakkelijker scherpstellen wanneer het licht begint te vervallen.

Als er na zestig dagen niets is veranderd, stop dan. Een supplement dat niets voor je doet, is het geld niet waard, en we hebben liever je vertrouwen voor het volgende dan je loyaliteit aan het verkeerde.

Eerlijke kanttekeningen

Dit is een voedingssupplement – het vult een gevarieerde voeding aan, vervangt deze niet. Dit product is alleen voor volwassenen en dient te worden vermeden tijdens zwangerschap, borstvoeding en bij gebruik van medicatie, tenzij geadviseerd door een arts. Bewaar het koel, droog, afgesloten en buiten bereik van kinderen. Niet meer dan drie capsules per dag innemen. De bosbes, dennenbast en goudsbloem groeien niet op grote schaal in het Nederlandse klimaat – we betrekken ze van gevestigde oogstketens in hun oorspronkelijke regio's, en de formule wordt gemengd en gecapsuleerd volgens de Nederlandse GMP-normen.

Als je tot hier hebt gelezen, dank je wel. We probeerden de pagina te schrijven die we zelf zouden willen lezen voordat we geld uitgeven – geen neonbeloften, geen overdreven taal. Gewoon een kleine donkere heidebes, elf stille metgezellen, en een klein dagelijks ritueel dat je ogen kan helpen zich iets minder vermoeid te voelen aan het einde van een lange schermdag.

— Vitadefence