Vitamine C Capsules — Vijf vruchten, één capsule

Wanneer het seizoen omslaat en je weer op zoek gaat naar zakdoekjes

De meesten van ons hebben een klein ritueel rond vitamine C. Het begint eind oktober, wanneer de eerste collega op het werk begint te hoesten. We kopen een tube oranje tabletten die bruisen in water. Met Kerstmis is de tube halfleeg en zijn we het vergeten. In februari hebben we alsnog twee verkoudheden gehad.

Er is niets mis met de oranje tabletten. Ze bevatten vitamine C, het lichaam gebruikt het, en een beetje warm bruiswater op een koude ochtend is een klein pleziertje. Maar er is een andere manier om naar vitamine C te kijken – niet als een brandblusser die je grijpt wanneer de symptomen beginnen, maar als een dagelijkse basisvoedingsstof, in de vorm die het lichaam al honderdduizenden jaren kent: in een vrucht.

Dat is wat dit kleine flesje is. Vijf echte vruchten, gemalen en geconcentreerd, met de vitamine C precies waar de evolutie het heeft geplaatst.

Het flesje in je hand

Een crèmekleurig potje, zestig vegan capsules, een zachte rode handtekening op het etiket. De dosering is mild – één capsule, één tot drie keer per dag, met water, met of zonder voedsel. Elke capsule levert 125 mg vitamine C, dat is 156% van de Europese referentie-inname. Eén per dag is voor de meeste mensen voldoende. Twee of drie voor de dagen dat je voelt dat er iets aankomt.

Een flesje gaat twee maanden mee bij één capsule per dag, drie weken bij drie. Stil, dagelijks, zoals de meeste nuttige dingen.

Het verhaal van acerola

Acerola – Malpighia glabra – wordt ook wel de Barbados-kers of West-Indische kers genoemd. Het groeit aan een kleine groenblijvende struik die thuishoort in de Kleine Antillen, Yucatán en de droge tropische laaglanden van Zuid-Amerika. In de herfst raken de takken gevuld met kleine felrode vruchten, glanzend en driedelig, die bijna identiek lijken aan de Europese kers die je oma in de zomer stoofde. Bijt erin en de gelijkenis verdwijnt. Het vruchtvlees is zuur, waterig, licht wrang, met een smaak ergens tussen een onrijpe sinaasappel en een wilde appel.

Zuurheid, in de taal van planten, betekent vaak vitamine C. En acerola is, gram voor gram, een van de meest geconcentreerde natuurlijke bronnen ervan op aarde. Een rijpe acerola-kers kan tussen de 1.500 en 4.000 milligram vitamine C per 100 gram fruit bevatten – overal van dertig tot tachtig keer meer dan de sinaasappel die je in de lunchtrommel van je kind stopt.

De Taino- en Carib-volkeren, de oorspronkelijke bewoners van de eilanden, aten acerola direct van de boom en gebruikten de bladeren en schors in hun huishoudelijke kruidentradities. Toen de Spanjaarden in de 16e eeuw arriveerden, noteerden ze de vrucht maar vonden hem te zuur om serieus te nemen. Het duurde tot de 20e eeuw voordat laboratoria bevestigden wat de eilandbewoners al duizend jaar stilletjes wisten: dat deze kleine geribbelde kers vitamine C in vruchtvorm was.

Wij gebruiken 500 mg acerola-kersenextract per capsule, gestandaardiseerd op 25% vitamine C – wat betekent dat het grootste deel van je dagelijkse dosis afkomstig is van een echte vrucht, niet uit een reageerbuis.

Zwarte bes – het geschenk van de haag

Iedereen die is opgegroeid in het Nederlandse platteland kent het ritme. De braamstruiken bloeien wit in mei. In augustus zijn het donkerpaarse juwelen, en je loopt naar huis met gekleurde vingers en een bakje vol. Zwarte bessen – Rubus fruticosus – groeien in elke haag, langs snelwegen en op verlaten volkstuinen in deze streken. Het zijn de meest democratische vruchten die we hebben. Gratis voor iedereen met mouwen en geduld.

Wat bijzonder is aan de zwarte bes is de dichtheid aan donkere pigmenten. Dezelfde anthocyanen die de vrucht de kleur van portwijn geven, zijn nuttige stukjes plantenbiochemie – ze behoren tot de bredere polyfenolenfamilie. De volkstraditie verpakte die kennis in verhalen: zwarte bessen zouden het huishouden gezond houden door de winter, en bramenjam werd op elke boerderij in het land gemaakt tot de supermarkt de moestuin doodde.

Wij gebruiken 108 mg zwarte bes-extract per capsule. Niet veel in absolute termen – maar het punt is variatie, niet volume. Vijf verschillende vruchten voeden vijf iets verschillende kamers van je biologie, in plaats van één grote dosis van hetzelfde.

Rozenbottel – de felrode vrucht van de hondsroos

Loop in oktober door een haag en je ziet ze – kleine ovale vruchten in de kleur van een brandweerauto, hangend aan kale doornige stengels waar de wilde roos in juni bloeide. Dit zijn rozenbottels. Gratis, overvloedig en grotendeels genegeerd.

Er is een generatie Nederlanders die zich rozenbottelsiroop herinnert. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen sinaasappels en citroenen uit de winkels verdwenen, vroeg de overheid schoolkinderen om rozenbottels uit de hagen te verzamelen. Een overheidsprogramma – stilletjes enorm – zette die rozenbottels om in siroop die gratis werd uitgedeeld aan baby's en peuters. Het werkte, omdat rozenbottels uitzonderlijk rijk zijn aan vitamine C – meer dan sinaasappels, per gewicht – naast een uniek galactolipidepigment dat moderne wetenschappelijke aandacht heeft gekregen vanwege zijn mogelijke rol bij gewrichtscomfort.

Wij gebruiken 108 mg rozenbottel-extract per capsule. Het zet een traditie voort die dit land ergens tussen de rantsoenering en de supermarkt heeft onderbroken. De oorlogsrozenbottelsiroop heeft een generatie grootgebracht. Wij vonden het de moeite waard om terug te brengen, in capsulevorm, samen met zijn metgezellen.

Peterselieblad – het keukenkruid dat stiekem een multivitamine is

Peterselie is de meest onderschatte plant op de Nederlandse tafel. Het garneert de vis en wordt aan de kant geschoven. De meeste mensen eten het niet. Ze zouden het wel moeten doen.

Verse peterselie is, per gewicht, een van de meest vitamine- en mineraalrijke bladeren die je in je mond kunt stoppen. Het is een serieuze bron van vitamine C, foliumzuur, ijzer en vitamine K. Het is ook, in de mediterrane volkspraktijk, een stille spijsverteringshulp – een groene noot aan het einde van een zware maaltijd die bedoeld is om de maag te kalmeren.

Wij gebruiken 50 mg peterseliebladpoeder per capsule. Een kleine bijdrage, maar het principe is hetzelfde: variatie in het dieet, verweven in één ochtendcapsule. Peterselie verdient zijn plaats in deze formule op dezelfde manier als het zijn plaats op de vensterbank verdiende.

Vlierbes – de donkere vrucht van de Europese volksgeneeskunde

De vlierboom – Sambucus nigra – groeit in het wild van Spanje tot Schotland. In het voorjaar draagt hij platte romige schermen met bloemen – de klassieke vlierbloesem waarvan de siroop wordt gemaakt. In september zijn die bloemen veranderd in hangende trossen kleine zwartpaarse bessen, bijna de kleur van açaí. Al minstens duizend jaar verzamelden Europese huishoudens ze rond de herfstequinox, kookten ze met suiker en kruiden, en bottelden de siroop om door de koude maanden te nippen.

Hippocrates – schrijvend in de 5e eeuw voor Christus – noemde de vlierboom zijn 'medicijnkist'. Het Angelsaksische kruidenboek Lacnunga vermeldt het op de eerste pagina. In de Romatraditie was de boom heilig en moest je toestemming vragen voordat je hem knipte. In de Russische en Duitse dorpsgeneeskunde was vlierbessensiroop het universele antwoord op het begin van een hoest.

Wat de laboratoriumwetenschap sinds de jaren 1990 in vlierbessen heeft gevonden, is een hoge concentratie anthocyanen – dezelfde donkerpaarse pigmentfamilie die açaí en zwarte bessen hun kleur geeft. De volkstraditie is ouder dan de chemie. Wij gebruiken 42 mg vlierbes-extract per capsule – een stille plaats aan tafel, naast de anderen.

De formule als geheel

Leg deze vijf planten op tafel – acerola, zwarte bes, rozenbottel, peterselie, vlierbes – en de familieovereenkomst is duidelijk. Drie ervan zijn kleine wilde vruchten met felle pigmenten. Twee zijn bladgroenten of haagplanten. Alle vijf zijn echte voedingsmiddelen die al eeuwenlang door gewone huishoudens op minstens drie continenten worden gegeten.

Wat hen verenigt, op chemisch niveau, is vitamine C en een stille netwerk van polyfenolen. Wat hen verenigt in geest is dat ze oud zijn. Geen van hen is een superfood dat nieuw is uitgevonden voor een persbericht. Het zijn de soorten planten die de menselijke darm al eeuwen kent.

We hebben ze niet willekeurig gekozen. Acerola levert de hoofddosis vitamine C. Rozenbottel draagt een tweede voedselgebaseerde dosis bij, naast zijn haag-erfgoed. Zwarte bes en vlierbes voegen de donkere fruitpigmenten toe. Peterselie voegt een stille bladgroente-multivitaminelaag toe. Het resultaat is een capsule die meer vitamine C levert dan je dagelijkse referentie-inname – en dat doet op de manier zoals de evolutie het heeft geregeld.

Hoe gebruik je het

Eén capsule, één tot drie keer per dag, met water. De meeste mensen nemen er één bij het ontbijt en dat is voldoende. Als je voelt dat er iets aankomt, is twee of drie per dag met voedsel een paar dagen redelijk.

Neem het niet samen met een bruistablet vitamine C – je urine wordt felgeel als je nieren het overschot verwijderen, wat onschadelijk maar verspilling is. Het lichaam gebruikt wat het nodig heeft en giet de rest weg.

Vitamine C draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem, aan de normale collageenvorming voor de normale functie van huid en bloedvaten, en aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress. Dit zijn de dingen die de EU-voedselautoriteit formeel heeft bevestigd. We beloven niet dat het een verkoudheid stopt. We zeggen wat waar is: een dagelijkse, op voedsel gebaseerde dosis vitamine C is een verstandige, traditionele, goed verdragen vorm van zelfzorg, vooral tijdens de donkere maanden van het jaar.

Eerlijke kanttekeningen

Dit is een voedingssupplement – het vult een gevarieerd dieet aan, vervangt het niet. Als je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt, raadpleeg dan eerst je huisarts of apotheker. Bewaar het koel, droog, afgesloten en buiten bereik van kinderen. Niet meer dan drie capsules per dag.

Acerola groeit niet in Nederland. Noch de vlierbes van elke haag – hoewel we graag denken dat het de onze herinnert. De vruchten worden ingekocht via gevestigde oogstketens in hun oorspronkelijke regio's; de formule wordt gemengd en ingecapsuleerd volgens GMP-normen.

Als je tot hier hebt gelezen, dank je wel. We hebben geprobeerd de pagina te schrijven die we zelf zouden willen lezen voordat we geld uitgeven – geen neonbeloften, geen overdreven taal. Gewoon vijf kleine vruchten, één dagelijkse capsule, en een stillere manier om vitamine C terug in je week te brengen.

— Vitadefence